Ekonomia

Mianem tym określa się ryzyko związane ze zmianą cen rynkowych, stawek procentowych, kursów wymiany walut i wartości cen akcji. Bank ma obowiązek wycenić składniki swojego majątku, które przeznacza do obrotu. Powoduje to natychmiastowe uświadomienie sobie możliwości strat, bez względu na to czy bank zatrzymuje środki w portfelu, czy też je sprzedaje. Bank ma możliwość poniesienia ryzyka rynkowego dotyczącego akcji ? towarów, walut, papierów dłużnych, dłużnych i udziałowych instrumentów pochodnych. Z ryzykiem rynkowym spotkał się każdy inwestor, a każdy z nas musi się liczyć, ze i jego może ono dotyczyć. Bardzo ważne jest, jeśli się inwestuje, aby potrafić zmierzyć ryzyko, które nas dotyczy. Dzięki temu będziemy mogli świadomie tym ryzykiem zarządzać i odpowiednio się zabezpieczać. Najważniejsze rodzaje ryzyka rynkowego to ryzyko stopy procentowej, waluty i zmian cen towarów i akcji. W celu minimalizacji ryzyka rynkowego opracowano kilka metod zarządzania tym ryzykiem. Wyróżnia się jednak dwie główne metody. Pierwsza nosi nazwę RAROC i polega na oszacowaniu zwrotu z kapitału skorygowanego o ryzyko, jest wykorzystywana do zarządzania jednostkami biznesowymi wchodzącymi w skład banku. Druga zaś to metoda VAR, czyli oszacowanie wartości i stwierdzenie, czy bank ma wystarczająco dużo funduszy, aby pokryć ewentualne straty. W celu uwiarygodnienia wyników związanych z tą metodą banki stosują dodatkowo analizę scenariuszy i testy napięć. Najpierw tworzy się niekorzystne scenariusze, aby oszacować maksymalne straty jakie można ponieść.

Jest to transakcja, będąca umową pomiędzy dwoma partnerami, którzy określają miedzy sobą zasady wzajemnych płatności, zależne od określonego parametru rynku (np. stopy procentowej, kursu walutowego). W umowie tej jedna ze stron ma możliwość traktowania jednego z parametrów rynku jako stałego. Pozwala to na dokonywanie bardziej dokładnego rachunku ekonomicznego. W efekcie występuje możliwość uniknięcia dużych strat wynikających ze zmiany kursu walut lub stopy procentowej. Jeśli więc zdarzy się tak, że rynkowa stopa procentowa jest niższa od ustalonej, strona związana ze stałą stopą procentową nie ma z tego żadnych profitów. Umowa ta ogólnie rzecz biorąc określa jak ma wyglądać rozliczenie oraz kiedy przepływy mają nastąpić. Na rynku swapów wyróżnia się trzech uczestników: end users (tutaj należą faktyczni klienci rynku swapów, którzy pragną zabezpieczyć swoje aktywa, oraz inwestorzy, którym zależy na zmianie warunków rynkowych), market makers (twórcy rynku, instytucje finansowe zapewniające płynność rynkowi, poprzez dokonywanie przeciwstawnych pozycji na rynku swapów) i pośrednicy finansowi (znajdują się pomiędzy dwiema stronami kontraktu, przejmując na siebie ryzyko kredytowe związane z niewywiązaniem się jednej ze stron z kontraktu. Oczywiście ich ryzyko, którego się podejmują jest opłacane przez klienta). Z perspektywy operacji bankowych transakcje SWAP są wymianą pieniężną w tej samej walucie miedzy dwoma okresami. Bank centralny zawiera tego typu transakcje z bankami handlowymi dla kierowania płynnością płatniczą banków.

Inflacja jest sytuacja, kiedy wzrasta podaż pieniądza, który powoduje jednocześnie wzrost cen. Korzystnym efektem niewielkiej inflacji jest ułatwienie renegocjacji realnej wartości niektórych cen oraz płac. Jest kilka przyczyn inflacji. Główny powód to nieciekawa struktura gospodarki, często wadliwa. Poza tym wyprodukowanie zbyt dużej ilości pieniędzy w stosunku do wzrostu gospodarczego zaburzy naturalny porządek na rynku. Niebezpieczeństwem jest też niezrównoważony budżet państwa i ingerencja państwa w politykę emisyjną banku centralnego, co prowadzi w rezultacie do nadmiernej ilości pieniądza. Inflację można podzielić na popytową i kosztową. Popytowa jest zauważalna bardzo dobrze w czasach wojen, kiedy to nakłady państwa na produkcję zbrojeń powodujące wysoki stopień wykorzystania możliwości produkcyjnych prowadzą do gwałtownych wzrostów cen towarów i usług. Kosztowa znów polega na wymuszeniu podwyżki płac skutkujące wzrostem kosztów wytworzenia lub przez monopole, które podnoszą nieograniczenie ceny swoich produktów dla realizacji wyższych zysków. Jest również inflacja ukryta. Ta znów występuje głównie w krajach, gdzie jest gospodarka centralnie planowana. Wyraża się w trwale utrzymywanej nadwyżce popytu konsumpcyjnego nad celowo ograniczaną podażą dóbr i usług. Jeżeli jednak chcemy spojrzeć i podzielić inflacje ze względu na jej tempo to mamy pełzającą, kroczącą, megainflację, galopującą i hiperinflacje. Skutkami inflacji mogą być spadki wartości zobowiązań i wierzytelności oraz zmniejszenie się dochodów.

Trudno jest zdefiniować to zagadnienie, ponieważ jest bardzo szerokie i różnie rozumiane przez specjalistów. Rdzeniem tej ekonomii są przedsiębiorstwa społeczne. Za nie uznaje się działalność o celach głównie społecznych, której zyski w założeniu są reinwestowane w te cele lub we wspólnotę, a nie w celu maksymalizacji zysku lub zwiększenia dochodu udziałowców czy też właścicieli. Aby coś mogło przynależeć do ekonomii społecznej musi zawierać się w kilku kryteriach. Pierwszą i najważniejszą zasadą jest prowadzenie w sposób względnie ciągły, regularny działalności w oparciu o instrumenty ekonomiczne. Również ważne są także: niezależność, suwerenność instytucji w stosunku do instytucji publicznych; ponoszenie ryzyka ekonomicznego; istnienie choćby nielicznego płatnego personelu. Istnieją tez pewne umowne kryteria społeczne, które również trzeba spełniać. Wyróżniamy tutaj: orientację na społecznie użyteczny cel przedsięwzięcia, najbardziej demokratyczny sposób zarządzania jaki jest możliwy, wspólnotowy charakter działań i ograniczona dystrybucja zysków. Ekonomia społeczna jest bardzo ważna dla ogółu, ponieważ umożliwia integracje społeczna i działalność na rynku pracy, wytwarza i dostarcza usługi publiczne takie jak usługi społeczne ( edukacja, usługi socjalne) i techniczne ( prace porządkowe), tworzy też usługi o charakterze wzajemnym. Dzięki niej rozwijają się dobra publiczne i wspólnoty lokalne. Jest również potrzebna do rozwoju działalności handlowej i produkcyjnej. Ekonomia społeczna jest tworzona i wykorzystywana przez wszystkich.

Akcje i obligacje to przykłady papierów wartościowych, ale zupełnie różnych. Akcje to papiery, które maja podwójny charakter: majątkowy i niemajątkowy. Świadczą one o uczestnictwie akcjonariusza w spółce akcyjnej, ale również ustalają ogół praw i obowiązków akcjonariusza w spółce lub część kapitału akcyjnego. Aby akcja była prawomocna musi być zawierać dane o siedzibie firmy i jej adres, numer rejestru, pod którym spółka jest wpisana, datę zarejestrowania spółki i wystawienia akcji, wysokość dokonywanej wpłaty, gdy akcja jest imienna, ograniczenia co do rozporządzania akcją i podpis zarządu z pieczęcią spółki. Akcje sporządza i kontroluje spółka. Założyciele spółki dokonują wpłat na akcje w celu pokrycia kapitału spółki. Prawa i obowiązki wynikające z akcji są jednakowe, przy czym statut spółki może przyznać niektórym akcjom dodatkowe prawa albo przypisać do nich określone obowiązki. Obligacje są również papierami wartościowymi i nazywa się je papierami dłużnymi. Emitent takich obligacji stwierdza, że jest dłużnikiem wobec obligatariusza i zobowiązuje się płacić mu należne wynagrodzenie. Są to papiery masowego obrotu, występują więc w seriach. Wyróżniamy obligacje skarbowe, komunalne i podmiotów prywatnych. Można je podzielić tez na kuponowe, czyli wiążą się one z okresową płatnością kuponu, którego wysokość jest zwykle zależna od ratingu emitenta. Mamy też zerokuponowe, które są zwykle emitowane z dyskontem, a w terminie zapadalności następuje jednorazowa płatność w wysokości ich wartości nominalnej.